resim
E-Bülten

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu

Hukuk Bülteni Ana Menü

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu (“Kanun”), 28.10.2016 tarihli 29871 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmış olup, 01.01.2017 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Bu Kanun ile 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

Kanunun genel amacı, KOBİ’lerin ticari faaliyetleri için finansmana erişiminin kolaylaştırılması, rekabet güçlerinin arttırılması ve bu kapsamda teslimsiz taşınır rehin hakkının güvence olarak kullanımının yaygınlaştırılması, bu rehne konu taşınırların kapsamının genişletilmesi, taşınır rehninde aleniyetin sağlanması ile rehnin paraya çevrilmesinde alternatif yolların sunulmasıdır.

KAPSAM

Kanun, bir borca güvence teşkil etmek üzere kurulan ve konusu yine Kanun’da sayılan taşınır varlıklar olan rehinli işlemlere uygulanacaktır.
Sermaye piyasası araçları ile türev araçlara ilişkin finansal sözleşmeleri konu alan rehin sözleşmeleri ile mevduat rehni ve tapu kütüğüne tescil edilen taşınırlar Kanun kapsamında değildir.

REHİN HAKKI

Kanun rehin hakkını tanımlamıştır. Buna göre; bir borcun ödenmesini veya ifa edilmesini güvence altına almak amacıyla, taşınır varlık üzerinde teslime gerek olmaksızın tesis edilen hakka rehin hakkı denilmektedir.

REHİN HAKKININ KURULMASI

Rehin hakkının kurulması için ilk kural, taraflar arasında bir rehin sözleşmesi akdedilmesidir. Rehin sözleşmesi, elektronik ortamda ya da yazılı olarak düzenlenir.

Rehin sözleşmesi aşağıdaki taraflar arasında yapılır.

a) Kredi kuruluşları ile tacir, esnaf, çiftçi, üretici örgütü, serbest meslek erbabı gerçek ve tüzel kişiler arasında
b) Tacir ve/veya esnaflar arasında

Rehin sözleşmesinin düzenlenmesi ile Sicil’deki tesis işlemleri vergi, resim, harç ve değerli kağıt bedelinden muaftır.

Rehin hakkı ise, rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Sicili (“Sicil”)’ne tescil edilmesiyle kurulur. Tescil için sözleşmede aranan şartlar ve sözleşmede yer alması gereken zorunlu unsurlar Kanun’da açıkça belirtilmiştir.

Rehin sözleşmesinde, rehne konu taşınır varlığın alt veya art rehne konu edilmesi ile rehin verenin rehne konu taşınır varlık üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlayan kayıtlar geçersiz sayılacaktır. Böylece, üzerinde rehin kurulan bir varlığın ikinci bir rehne konu edilebilmesine imkan sağlanmıştır.

ÜZERİNDE REHİN HAKKI KURULABİLECEK TAŞINIR VARLIKLAR

Kanun üzerinde rehin hakkı tesis edilebilecek taşınır varlıkları sınırlı olarak saymaktadır. Böylece Kanun’da belirtilmemiş taşınır varlıklar üzerinde rehin hakkı tahsis edilemeyecektir.

Ticari işletme ve esnaf işletmesinin tamamı üzerinde rehin kurulması halinde, rehnin kuruluş anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş olan her türlü varlık rehnedilmiş sayılacaktır. Ancak Kanun’da sayılan varlıkların borcu karşılaması halinde işletmenin tamamına rehin konulması yasaklanmıştır.

Rehin verenin mevcut veya müstakbel taşınır varlıkları (mevcut olmayan veya rehin sözleşmesinin akdedildiği sırada rehin verenin mülkiyetinde bulunmayan varlıklar) ile bu varlıkların getirilerinin de rehin kapsamında kullanılmasına olanak sağlanmıştır. Ayrıca, üçüncü kişiler de bu Kanun kapsamında borçlu lehine taşınır rehni kurabilecektir.

Rehne konu taşınır varlık üzerindeki bütünleyici parça, aksi taraflarca kararlaştırılmadığı takdirde, rehin kapsamına dahil edilmiştir.

Birleşen veya karışan varlıklar üzerinde de rehin hakkı kurulabilir. Birleşme ve karışma durumunda taşınır varlıklar üzerindeki rehin hakkı o varlığın tamamı üzerinde tesis edilmiş sayılacaktır.

REHİNLİ TAŞINIR SİCİLİ

Rehinli Taşınır Sicili, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından kurulacak olup, Kanun kapsamında tesis edilecek rehinlere ilişkin tescil, terkin, değişiklik gibi tüm iş ve işlemler burada gerçekleştirilecektir.

Rehin hakkı, rehin sözleşmesinin Sicil’e tescil edilmesi ile üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edecektir. Sicil aleni olup, alacaklılar arasında öncelik hakkı Sicil’e göre belirlenecektir. Rehin tutarı ve derecesi tescil sırasında belirtilecektir.

Aynı taşınır varlık üzerinde derece sırası belirtilmeden birden fazla rehin hakkı tesis edilmiş ise, öncelik hakkı rehnin kurulma anına göre belirlenecektir. Sicil’de derece belirtilmiş ise derece sırası esas alınacaktır.

Rehin sözleşmesi ile, boşalan dereceye geçme hakkı verilebilir.

TARAFLARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1) Taşınır varlığın zilyedi, taşınırın değerini koruyacak gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Aksi takdirde, alacaklı mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

2) Hakları zarar görenler önlem için yapmış oldukları giderleri isteyebilecektir.

3) Rehin veren, rehinli taşınır varlığın devri ile alacağın devrini Sicil’e tescil ettirmek zorundadır.

4) Rehin hakkı Sicil’e tecil edilmesinden önce alacaklı mahkemeye başvurarak taşınırın değer tespitini talep edebilir. Mahkeme tarafından yapılacak değer tespiti kesindir. Bu tespitin yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl geçmedikçe yeniden değer tespiti istenemez.

5) Alacaklı borçların süresinde ödenmemesi halinde aşağıdaki yollara başvurma hakkına sahiptir.

a) Birinci derece alacaklı ise icra dairesinden rehinli taşınır mülkiyetinin devrini talep edebilir.
b) Alacağını, varlık yönetim şirketlerine devredebilir.
c) Zilyetliğin devrine konu olmayan varlıklarda kiralama ve lisans hakkını kullanabilir.

6) Rehin alacaklısı, alacağın son bulması halinde 3 iş günü içerisinde rehin kaydını Sicil’den terkin için başvuruda bulunmalıdır. Bu yükümlülük yerine getirilmediği takdirde güvence altına alınan borç tutarının onda biri oranında idari para cezası ödenmek zorunda kalınacaktır.

7) Rehin veren veya taşınırı rehin yüklü olarak devralanlara, aşağıdaki hallerde rehin alacaklılarının şikayeti üzerine güvence altına alınan borç tutarının yarısını geçmemek üzere adli para cezası uygulanacaktır.

a) Rehinli varlığı bu Kanunun hilafına kullanması,
b) Borcu ödememesi hâlinde rehinli varlığın mülkiyetini devretmemesi,
c) Rehinli varlığı alacaklıya zarar vermek kastıyla tahrip veya imha etmesi,
d) Rehinli taşınır varlığın devri ile alacağın devrini Sicile tescil ettirmemesi,
e) Sicili yanıltmaya yönelik fiillerde bulunması

Saygılarımızla, bilgilerinize sunarız.

Egemenoğlu Hukuk Bürosu

Egemenoğlu Hukuk Bürosu

Levent Mahallesi Altzeren Sokak No:1 Levent - Beşiktaş 34330, İstanbul Türkiye

Egemenoğlu Hukuk Bürosu Her Hakkı Saklıdır.

E-Bülten Üyeliği