resim
E-Bülten

Atık Yönetimi Yönetmeliği

Hukuk Bülteni Ana Menü

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından, 2 Nisan 2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete’ de Atık Yönetimi Yönetmeliği (“Yönetmelik”) yayımlanmıştır.

 

Yönetmelik, yayımlandığı tarih olan, 2 Nisan 2015’te yürürlüğe girmiştir. Bu Yönetmelik ile 14.03.1991 tarihli ve 20814 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmelik ve 5.7.2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. 14.3.2005 tarihli ve 25755 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmelik yayım tarihinden bir yıl sonra yürürlükten kalkacaktır.

 

YÖNETMELİK İLE GETİRİLEN DÜZENLEMELER

 

  1. Kapsam

 

Yönetmelik, Ek-4’de belirtilen atıkları, genişletilmiş üretici sorumluluğu çerçevesinde yönetimi sağlanan elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç, pil ve akümülatör ürünlerini kapsar.

 

  1. Genel İlkeler

 

Atık; “üreticisi veya fiilen elinde bulunduran kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyali” ifade etmektedir. Yönetmelik ile bu atıkların yönetimine ilişkin genel ilkeler belirlenmiş ve bazı yasaklar getirilmiştir.

 

Atıklar doğrudan kanalizasyon sistemine boşaltılmaz, doğrudan havaya verilmez, düşük sıcaklıklarda yakılmaz, diğer atıklar ile karıştırılmaz.

 

Çevre lisansı bulunan ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf tesislerinin (ara depolama ile toplama-ayırma tesisleri hariç) kabul ettikleri atıkları işlem yapmadan başka bir tesise göndermeleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan onay alınması gerekmektedir.

 

Atıkların yönetiminden kaynaklanan harcamaların, “kirleten öder” ilkesine göre, genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki ve/veya atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek ve/veya tüzel kişiler tarafından karşılanması kararlaştırılmıştır.

 

Bakanlık, il müdürlükleri ve belediyelerin bu kapsamdaki görev ve yetkileri Yönetmelik ile düzenlenmiştir. 

 

  1. Atık Üreticisinin ve Atık Sahibinin Yükümlülükleri

 

Faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan ve/veya atığın bileşiminde veya yapısında bir değişikliğe neden olacak bir işlem yapan kişiler (“atık üreticileri”) ve atık üreticileri ile atığı zilyetliğinde/mülkiyetinde bulunduran kişiler (“atık sahipleri”) Yönetmelik uyarınca bir takım yükümlülükler altındadırlar. Atık sahibinin yükümlülükleri Yönetmelik’te genel olarak atıklarını Yönetmelikte belirtilen hükümlere uygun olarak yönetmek olarak belirlenmiştir.

 

Atık üreticilerinin yükümlülükleri ise Yönetmelik’te sayılmaktadır. Bazı önemli yükümlülükler aşağıdaki gibidir:

 

  • Ürettiği atıklara ve atıkların önlenmesi ile azaltılmasına yönelik olarak hazırlamakla yükümlü olduğu atık yönetim planını hazırlayarak sunmak
  • İzin alınması zorunlu olan geçici depolama alanları için il müdürlüğünden izin almak
  • Atık beyan formunu bir önceki yıla ait bilgileri içerecek şekilde en geç Mart ayı sonuna kadar doldurmak, onaylamak, çıktısını almak ve beş yıl boyunca bir nüshasını saklamak
  • Ulusal atık taşıma formu (“UATF”) kullanımı zorunlu olan atıklar için UATF kullanarak atık işleme tesislerine göndermek ve ilgili iş ve işlemlere uymak
  • Atık işleme tesisinin atığı kabul etmemesi durumunda, taşıyıcıyı başka bir tesise yönlendirmek veya taşıyıcının atığı geri getirmesini sağlayarak, uygun bir tesiste atığın işlenmesini sağlamak
  • Atıkların dökülmesi vb. olaylar sonucu meydana gelen kirliliğin önlenmesi amacıyla en geç bir ay içinde olay yerini eski haline getirmek ve tüm harcamaları karşılamak
  • Atıkların dökülmesi vb. olaylar olduğunda il müdürlüğünü bilgilendirmek ve kaza tarihi, kaza yeri, atığın türü ve miktarı, kaza sebebi, atık işleme türü ve kaza yerinin rehabilitasyonuna ilişkin bilgileri içeren raporu il müdürlüğüne (3 iş günü içinde) sunmak
  • Yan ürün olarak değerlendirilebilecek atıklar için uygunluk almak üzere Bakanlığa başvurmak
  • Atığın niteliğinin belirlenmesi, toplanması, taşınması ve işlenmesi için yapılan harcamaları karşılamak

 

  1. Atık İşleme Tesislerinin Yükümlülükleri

 

Atık işleme tesislerinin yükümlülükleri de Yönetmelik’te sayılmak suretiyle düzenlenmiştir. Genel olarak atıkları geri kazanmaya ve/veya bertaraf etmeye yönelik bu düzenlemelere örnekler olarak aşağıdakiler gibidir:

  • Geçici faaliyet belgesi/çevre izin ve lisansı belgesi almak
  • Acil durumlarda alınacak önlemlerle ilgili personelin eğitimini sağlamak ve acil durumlarda Bakanlığa ve il müdürlüğüne bilgi vermek
  • Tesisin risk taşıyan bölümlerinde çalışan personelin işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak, bu bölümlere izinsiz olarak ve yetkili kişilerin dışında girişleri önlemek
  • UATF kullanılması zorunlu olan atıklar için, tesisine kabul edeceği atığın UATF’de belirtilen atık tanımına uygunluğunu tesise girişte tespit etmek; kabul ettiği atığın taşıma formunu imzalamak ve on beş gün içinde atık üreticisine göndermek; UATF ile ilgili olarak atık üreticisi ile arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde, uyuşmazlığı Bakanlığa bildirmek ve taşıma formu olmaksızın atık kabul etmesi halinde Bakanlığa ve il müdürlüğüne bilgi vermek
  • Kapatılmadan önce, kapatma sonrası gereken çevre koruma işlemlerini gerçekleştireceğine ve tesisteki tüm atıkların ne şekilde değerlendirileceğine ilişkin bilgi ve taahhütname vermek ve tesisin kapatılması için kapatma planı hazırlayarak 180 gün önceden Bakanlığa başvurarak onay almak

 

  1. Atık Listesi, Atığın Listede Tanımlanması ve Geçici Depolama

 

Yönetmelik kapsamında yer alan atıkları Yönetmelik Ek-4’te verilmektedir. Bu liste üzerinde tehlikeli atıklar ayrıca belirtilmiştir. Atıklar değişik kodlara sahip olup, atıklar ile ilgili yapılacak bütün çalışmalarda bu kodların tam olarak kullanılması zorunludur. Bunlara ilişkin kılavuzlar Bakanlık tarafından hazırlanacaktır.

 

Atıklar türlerine göre belirlenmiş kriterlere uygun şekilde geçici depolanır ve üzerlerine tehlikeli ya da tehlikesiz atık ibaresi, atık kodu, depolanan miktar ve tarih yazılır. Geçici depolama alanları için il müdürlüğünden geçici depolama izni alınır. Belediye atığı, ambalaj atığı ve tıbbi atık geçici depolama alanı/konteynırları geçici depolama izninden muaftır.

 

  1. Bildirim ve Kayıt Tutma Yükümlülüğü

 

Bildirim ve kayıt tutma yükümlülüğü genel olarak; kronolojik kayıt tutmak, Bakanlık tarafından belirlenecek çevrimiçi sistemlere kayıt olarak bildirim yapmak, bilgi vermek ve tutulan kayıtları en az beş yıl süreyle muhafaza ederek Bakanlığın ve/veya il müdürlüğünün inceleme ve denetimine sunmak olarak ifade edilebilir. Bu yükümlülüğe tabi kişiler aşağıda sayılmaktadır:

 

  • Kendi markasıyla ürün üreten ve satanlar
  • Kendi markasıyla başka tedarikçiler tarafından üretilen ürünleri satanlar
  • Ticari amaçlarla ürün ithal eden gerçek ve/veya tüzel kişiler
  • Piyasaya sürenler
  • Atık üreticileri
  • PCB ve PCT’li ekipmanları elinde bulunduranlar
  • Atık taşıyıcıları
  • Atık işleme tesisleri

 

  1. Sigorta ve Maliyetlerin Karşılanması

 

Yönetmelik kapsamında tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması, bertarafı ve süreçten kaynaklanan tehlikeli atıkların geçici depolanması faaliyetlerinde bulunanlar faaliyetleri nedeniyle oluşacak bir kaza dolayısıyla üçüncü şahıslara verebilecekleri zararlara karşı “tehlikeli atık malî sorumluluk sigortası” yaptırmak zorundadırlar. İstisnai olarak, Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Zorunlu Sorumluluk Sigortalarına İlişkin Tarife ve Talimata uygun olarak düzenlenmiş bir sigorta poliçesi olanların ayrıca mali sorumluluk sigortası yaptırmasına gerek yoktur.

 

  1. Genişletilmiş Üretici Sorumluğu

 

Genişletilmiş üretici sorumluluğu, elektrikli ve elektronik eşya, ambalaj, araç, pil ve akümülatör ürünlerini kapsar. Bu ürünlerin üreticisi ve/veya piyasaya süreni;

a) Üreticiye iade edilen ve/veya kullanım ömrü dolarak atık olarak addedilen ürünlerin yönetimi ve yönetimine ilişkin maliyetleri karşılar.

b) Yükümlülüklerini Bakanlıkça belirlenen yöntemlerden bir veya birkaçını tercih ederek yerine getirir.

c) Toplama, yeniden kullanım, geri dönüşüm veya geri kazanım hedeflerini sağlar.

 

  1. Atıkların İthalatı ve İhracatı

 

Tehlikeli atıkların, serbest bölgeler dâhil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi yasaktır. Ancak, sektör itibari ile ekonomik değere haiz atıkların, kontrole tabi olarak ithalatına izin verilebilir.

 

Serbest bölgelerdeki faaliyetler sonucu ortaya çıkan atıkların işlenmesi amacıyla bölgede uygun tesis bulunmaması veya atık üreticisi firma tarafından atıkların bu tesislere verilmemesi durumunda atık üreticisinin talebi üzerine serbest bölge müdürlüğünce il müdürlüğünden alınacak onaya istinaden bu atıklar bölgeden çıkarılır.

Egemenoğlu Hukuk Bürosu

Levent Mahallesi Altzeren Sokak No:1 Levent - Beşiktaş 34330, İstanbul Türkiye

Egemenoğlu Hukuk Bürosu Her Hakkı Saklıdır.

E-Bülten Üyeliği